Historia

Pas konfliktit të vitit 1999 dhe themelimit të Misionit të Administratës së Përkohshme të Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK), ndodhi një kthim masiv i shqiptarëve në Kosovë, por në të njëjtën kohë një ikje e serbëve dhe popullatave të tjera joshqiptare nga refugjatët urbanë dhe të tjerë shpëtoi si në vendet përreth në rajon dhe gjetkë në Kosovë. Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për Refugjatët (UNHCR), në bashkëpunim me Komisariatin për Refugjatë dhe Migrim të Republikës së Serbisë, në vitin 2000 dhe 2005 regjistroi 209,021 persona nga Kosova.

UNMIK kërkon të lehtësojë kthimin përmes promovimit dhe mbrojtjes së të drejtave të komunitetit duke krijuar një ministri të veçantë të cilës i cakton një departament të kthimit dhe komunitetit. Ministria e Komuniteteve dhe Kthimit u krijua më 24 Janar 2005 në përputhje me Rregulloren e UNMIK-ut Nr. 2004/50. Në atë kohë, ministria e sapoformuar po merrte përsipër disa nga përgjegjësitë e Zyrës së Komuniteteve, e cila funksiononte dhe ekziston ende brenda Zyrës së Kryeministrit. Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008, Ministria e Komuniteteve dhe Kthimit vazhdon të ekzistojë me qëllim të promovimit dhe mbrojtjes efektive të të drejtave të komuniteteve dhe anëtarëve të tyre, përfshirë të drejtën për t'u kthyer. E drejta për një kthim të sigurt dhe dinjitoz të personave të zhvendosur brenda vendit dhe refugjatëve, si dhe detyrimi për t'u mundësuar këtyre personave të rimarrin pronën dhe sendet personale, garantohet gjithashtu me Kushtetutën aktuale të Kosovës (neni 1g).

Ndryshe nga kthimi masiv i shqiptarëve në Kosovë në vitet e para pas konfliktit të vitit 1999, nuk ka kthim masiv të popullatave joshqiptare, dhe mbi të gjitha të serbëve. Numri i të kthyerve nga komunitetet jo-shqiptare (serbë, ashkali, egjiptianë, romë, goranë, boshnjakë dhe të tjerë) ka arritur në 28,000 sot (të dhënat e UNHCR). Arsyet për kthimin e dobët janë të shumta. Menjëherë pas përfundimit të konfliktit të vitit 1999, situata e sigurisë dhe liria e lëvizjes për popullatën joshqiptare, por më vonë me përmirësimin e dukshëm të situatës së sigurisë dhe lirisë së lëvizjes, kishte çështje të tjera të pazgjidhura si prona e uzurpuar, humbja e vendeve të punës dhe papunësia, infrastruktura e pazhvilluar në vendet e kthyera, riintegrimi i pamjaftueshëm në shoqëri dhe probleme të tjera që kanë ndikuar si në kthimin e personave të zhvendosur ashtu edhe në mbijetesën e të kthyerve në Kosovë.